Chapeau:
Met een estafettepartner en een persoonlijk verhaal zet de Volendammer zich in voor de Hersenstichting
Op zaterdag 22 augustus staat Winfried Zwarthoed aan de rand van het IJsselmeer, klaar voor een lange, stille strijd tegen het water. En tegen iets wat zich veel dichter bij huis afspeelt. De 56-jarige Volendammer zwemt van Stavoren naar Medemblik, een tocht van 22 kilometer in open water. Geen wedstrijd, geen publiek langs de kant, alleen de overkant als doel. Hij doet het niet alleen: onderweg wisselt hij het zwemmen af met een mede-zwemmer, ieder op zijn eigen tempo. ,,Ik zie het eigenlijk niet als een zware opgave,” zegt hij nuchter. ,,Meer als een mooie sportdag. Alleen dan eentje met een goed doel.”
Dat doel ontstond niet op een trainingsschema, maar ergens tussen vriendschap, goede voornemens en het besef dat je sommige dingen uiteindelijk alleen moet doen. ,,We doen met vrienden wel vaker iets,” vertelt Zwarthoed. ,,Een keer jeu de boules, een keer een sportieve uitdaging. Ik dacht: laten we het IJsselmeer overzwemmen. Vroeger jutten we elkaar ook op. Dan schreef je je in voor de marathon van Rotterdam en had je een doel.”
Maar waar plannen vaak beginnen in gezamenlijk enthousiasme, eindigen ze soms net zo makkelijk in de praktijk. ,,De jongens haakten af. Te druk, andere plannen. Dat gebeurt. Toen dacht ik: dan ga ik het zelf doen. En ik kijk wel wie er nog aanhaakt.” Via het initiatief Swim4Brains kwam het idee in een ander licht te staan. Niet alleen als sportieve prestatie, maar als actie voor de Hersenstichting. ,,Toen werd het meer dan alleen zwemmen.”
Zwarthoed is geen onbekende in het water, al relativeert hij zijn eigen kunnen. ,,Ik zwem niet snel, maar wel gestaag. Vroeger surfte ik veel. Als er geen wind was, zwommen we voor de lol naar de Bukdijk. Dat is ook wel een eindje. En ik deed altijd al wat in het open water. Dus ja, ik kan wel een beetje zwemmen,” zegt hij met een lach.
Streamer: ,,Je krijgt te maken met golven, kou, vermoeidheid. Dat is anders. Maar dat hoort erbij”
Zijn voorbereiding is praktisch. ,,Gewoon veel zwemmen in mijn vrije tijd. Ik heb een jaarabonnement genomen en ben begonnen.” Dat hij het serieus neemt, blijkt uit een recente test: honderd keer honderd meter zwemmen, zonder wetsuit. ,,Iedereen had zo’n pak aan. Ik niet. Ik heb het wel volgehouden. Ongetraind. Dat gaf wel vertrouwen.” Toch weet hij dat het IJsselmeer geen zwembad is. ,,Je krijgt te maken met golven, kou, vermoeidheid. Dat is anders. Maar dat hoort erbij.”
Tijdens de overtocht zwemt hij niet alleen. Samen met Tammara uit Vroomshoop vormt hij een duo onder de naam Vol Hoop. Ze wisselen elkaar af, telkens een uur in het water. ,,Als je stopt, ga je de boot in, kom je even bij. En dan weer verder. Iedereen zwemt in zijn eigen tempo. Je kunt in het water niet op elkaar wachten.”
Geen weg terug
Wat hem drijft, gaat dieper dan alleen sport. Het zit in zijn achtergrond, zijn werk en zijn familie. Zwarthoed werkt als gevangenisbewaarder en ziet dagelijks hoe mensen proberen opnieuw te beginnen. ,,Er wordt ongelooflijk veel gedaan om mensen inzicht te geven in hun gedrag. Dat is mooi om te zien. Herstel is daar een belangrijk thema.” Maar waar herstel in detentie mogelijk is, geldt dat niet voor hersenziektes. ,,Daar zit voor mij het verschil. Bij dementie is er geen weg terug. Je ziet iemand achteruitgaan en je kunt er niks aan doen.”
Het is persoonlijk. Zijn moeder lijdt aan dementie. Een neefje heeft niet-aangeboren hersenletsel. ,,Dan komt het dichtbij. Iedereen krijgt er op een bepaalde manier mee te maken. Dan wil je iets doen.” Daarom koppelt hij zijn overtocht aan het inzamelen van geld voor de Hersenstichting, bedoeld voor onderzoek naar hersenziektes en betere behandeling. Zwarthoed praat erover zonder grote woorden, maar met overtuiging. ,,Als je geboren wordt, ben je afhankelijk van je ouders. En op een gegeven moment draait dat principe om. En er kan een moment komen dat je de zorg uit handen moet geven, terwijl je dat eigenlijk niet wil. Dat doet iets met je.”
Streamer: ,,Dan zie ik mijn moeder voor me. Met een koppie en een taartje”
Zijn blik op de samenleving is helder, maar ook kritisch. ,,Ik vind dat we te individualistisch zijn geworden. Mensen nemen minder verantwoordelijkheid. Terwijl je juist afhankelijk bent van elkaar.” Hij wijst op Volendam als tegenvoorbeeld. ,,Hier zie je soms dat het anders kan. Als er een goed doel is, dan staat iedereen op. Dat zit in het dorp. Dat moeten we koesteren.”
Die gedachte neemt hij mee het water in. Letterlijk. Want als het zwaar wordt, denkt hij niet aan meters of minuten, maar aan iets anders. ,,Dan zie ik mijn moeder voor me. Met een koppie en een taartje. Maar ook het besef dat ik op deze manier iets kan bijdragen aan onderzoek naar de hersenen. Dat beeld geeft me kracht. Iemand die op je wacht, dat is alles.”
Of hij twijfelt? ,,Natuurlijk. Toen mijn vrienden afhaakten, dacht ik wel even: waar begin ik aan? Maar je gaat door. Omdat het ergens voor is.” Succes zit voor hem niet alleen in het halen van de overkant. ,,De actie is eigenlijk al geslaagd omdat ik eraan mag beginnen. Maar het mooiste zou zijn als mensen er iets van meenemen. Een beetje rust.” Want uiteindelijk gaat het hem niet om de kilometers, maar om wat erachter zit: omzien naar elkaar, juist als het moeilijk wordt.
Steun Winfried en de Hersenstichting
Winfried Zwarthoed zwemt op zaterdag 22 augustus het IJsselmeer over om geld in te zamelen voor de Hersenstichting. Met zijn actie wil hij bijdragen aan onderzoek naar hersenziektes zoals dementie en niet-aangeboren hersenletsel. Wil je hem steunen? Scan de QR-code en doneer.
,,Alle beetjes helpen,” zegt Zwarthoed. ,,Maar ook een berichtje of een aanmoediging doet al veel.”
